این کتاب جلد سوم از بخش موضوعی یادداشت‌های استاد شهید مطهری است. این مجلد شامل این عناوین کلی است: جمهوری اسلامی، مسائل حکومت، اسلام و انقلاب، ایران و اسلام، عظمت و انحطاط مسلمین، اسلام و مقتضیات زمان، اجتهاد، امر به معروف و نهی از منکر، بردگی، تکامل، تکامل اجتماعی انسان در تاریخ، جامعه و تاریخ. مهمترین موضوعات مطرح شده در ذیل این عناوین کلی عبارتند از: انواع حکومت، انقلاب اسلامی یا اسلام انقلابی، علل انحطاط مسلمین، قوانین اسلام و مقایسه آن با توسعه و تحول دنیای جدید، ختم نبوت و اجتهاد، اجتهاد و شورا، آزادی در اسلام، فلسفه بردگی، توحید و تکامل، حیات و شخصیت جامعه از نظر اسلام، فلسفه تاریخ از نظر قرآن، عامل محرک تاریخ، تاریخ و پیامبران. مطالب این کتاب سرشار از نکات بدیع و تحلیل‌های جالب و آموزنده است و خصوصاً برای اهل تحقیق سودمند و راهگشاست.