این کتاب نخستین جلد از بخش «اجتماعی ـ سیاسی» مجموعه آثار استاد شهید مطهری و مشتمل بر عناوین زیر است: نهضتهای اسلامی در صد ساله اخیر، آینده انقلاب اسلامی ایران، قیام و انقلاب مهدی علیه‌السلام، شهید، مشکل اساسی در سازمان روحانیت، رهبری نسل جوان، روابط بین‌الملل اسلامی. شایان ذکر است که «شهید» در کتاب قیام و انقلاب مهدی(ع)، «مشکل اساسی در سازمان روحانیت» و «رهبری نسل جوان» در کتاب ده گفتار و «روابط بین‌الملل اسلامی» در کتاب پانزده گفتار درج شده است. در بخش «اجتماعی ـ سیاسی» دیدگاه و بینش ژرف و جامع‌الاطراف استاد شهید در تبیین و تحلیل وقایع، شخصیتها و مقوله‌های اجتماعی ـ سیاسی روشن می‌گردد. ورود آگاهانه استاد مطهری به حوزه مسائل اجتماعی و سیاسی و تحلیل موشکافانه حوادث و جریانات سیاسی سده اخیر با ضوابط و معیارهای قرآنی و بهره‌گیری از عبرتهای تاریخ صدر اسلام، خود نشانگر آن است که عالم زمان‌شناس و بصیر اسلامی هیچ گاه خود را از صحنه درگیریها و معضلات جامعه کنار نمی‌کشد، بلکه در متن حوادث و رویدادها قرار می‌گیرد و رسالت سترگ خویش را با موضع‌گیری درست مطابق با موازین شرع و عقل، در قبال جامعه و تاریخ به انجام می‌رساند.