این کتاب یک مجموعه چهار جلدى است و در اصل، درس‌هاى استاد شهید مطهری پیرامون «فلسفه تاریخ» بوده است که در سال‌هاى 1355 تا 1357 (تا زمان آغاز انقلاب اسلامى) در جمع برخى از شاگردان دانشگاهى استاد و در منزل ایشان ایراد مى‌شده است. روش درس به این صورت بوده است که کتابى در موضوع مذکور معرفى مى‌شده و دانشجویان به ترتیب روى فصول مختلف آن کتاب کنفرانس مى‌داده‌اند و استاد شهید در ضمن کنفرانس افراد و یا پس از آن، مطالبى را بیان مى‌کرده‌اند. از جمله کتاب‌هایى که در این جلسات مورد نقد و بررسى قرار گرفته مى‌توان به این کتاب‌ها اشاره نمود: «لذات فلسفه» اثر ویل دورانت، «تاریخ چیست؟» اثر اى. اچ.کار، «مارکس و مارکسیسم» اثر آندره پى‌یتر. در جلد چهارم، فلسفه تاریخ از دیدگاه قرآن مورد بررسى قرار گرفته است.